Zure rode bes voor de blaas
Met Thanksgiving of kerst komt in Amerika regelmatig de cranberrysaus of -compote op tafel. Vaak in combinatie met wild of gevogelte, zoals kalkoen. De cranberry wint aan populariteit in Nederland, zowel het pure fruit als in de vorm van compote. Toch is het hier wellicht bekender als sap en vooral als voedingssupplement voor een goede gezondheid van de blaas.
Kruipende struik
De cranberry is een plant die behoort tot de heidefamilie. Het groeit als een kruipende struik en heeft dunne, overhangende stengels. Van juni tot en met augustus staat de plant in bloei en vertoont ze knikkende roze tot rode bloemen. Later ontstaan hieruit de bessen, die qua kleur kunnen variëren van heel licht tot diep donkerrood. De cranberry komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika en is in de rest van de wereld vrijwel alleen in het wild te vinden op Terschelling.
Houten vat
Het verhaal gaat dat in 1845 een vat met cranberry’s van een Amerikaans schip is geslagen en vervolgens aangespoeld op Terschelling. Het kapotgeslagen vat liet zijn buit gaan, waarna de bessen gunstige grond vonden om te aarden. In Nederland staat cranberry ook bekend als grote veenbes, omdat zure grond – zoals heide, veen en bosgrond – een ideale voedings - bodem is voor de plant. Op Terschelling wordt de plant ook Pieter-Sipkesheide genoemd, naar de vinder van het houten vat. Overigens kun je op Vlieland en in het grensgebied van Friesland en Drenthe ook mondjesmaat cranberryplanten vinden.
Scheurbuik
De cranberry was bij de Noord-Amerikaanse indianen een bekend fruit en werd door hen veelvuldig toegepast bij verschillende aandoeningen die met maag, darm en urinewegklachten te maken hadden. De teelt van cranberry’s voor commerciële doeleinden werd eigenlijk pas populair in de negentiende eeuw, omdat in die tijd bekend werd dat cranberry scheurbuik kon helpen voorkomen, dankzij de hoge gehaltes vitamine C in de bes en de goede houdbaarheid tijdens een lange zeereis. Door deze ontdekking werden cranberry’s en de teelt ervan ook steeds meer voor commerciële doeleinden toegepast in Europa. Na de eerste pogingen tot teelt in Engeland en Duitsland, ontstond de grootste industrie echter op Terschelling. De bewijzen hiervan kun je op het eiland nog steeds terugvinden.
Zuur
Tegenwoordig wordt de cranberry voornamelijk ingezet ter ondersteuning van de blaasgezondheid en bij blaasontsteking. Cranberry’s zijn erg zuur van smaak. Wanneer je er een compote (of saus) van maakt, zul je er altijd suiker aan toevoegen om de wrange smaak te verzachten. Maar juist het zuur is een belangrijke eigenschap van het fruit voor een goede blaasgezondheid. Cranberry’s bevatten namelijk proanthocyanidinen die er onder meer voor zorgen dat bacteriën (met name de E. coli-bacterie) die een blaasontsteking kunnen veroorzaken, zich niet aan de blaaswand kunnen hechten. Het drinken van ongesuikerde cranberrysap of het eten van de bessen zou dus kunnen helpen. Voor iedereen die de smaak te zuur of wrang vindt, zijn er ook capsules verkrijgbaar met de goede stoffen uit cranberry om de blaas gezond te houden.
Volg ons