Houd je vakkennis up-to-date en neem elke dag een kijkje op Lijfblad.nl. Zo kun je jouw klanten nog beter van dienst zijn!

Home>Gezond>Dossier: Kuitkramp een zomerziekte

Gezond

Dossier: Kuitkramp een zomerziekte

13 mei 2016
Deel met je vrienden
 
Dossier: Kuitkramp een zomerziekte

Als je het weleens hebt meegemaakt, weet je hoe heftig de pijn van kuitkramp is: een van de heftigste soorten pijn die er is. Het kan een paar minuten aanhouden. Geen wonder dat mensen er vanaf willen en dat ze proberen om kuitkramp te voorkomen. Hoe ontstaat kuitkramp en wat is eraan te doen?

Krachtige spieren

De spieren in je kuiten zijn krachtige spieren, die op hun top moeten presteren als we springen, rennen of traplopen. De spier bevat heel veel spiervezels, die elkaar in het werk kunnen afwisselen. Terwijl de ene helft van de spiervezels samentrekt, kan de andere helft even ontspannen, om daarna weer krachtig samen te trekken. Zo kunnen we een hele dag op onze benen staan, lopen en desgewenst rennen of springen. Maar soms trekken alle spiervezels tegelijk samen, zonder dat het nodig is. Op ongelegen momenten, bijvoorbeeld als je in bed ligt. Of tijdens het sporten. De een heeft er nooit last van, de ander kent de pijnlijke kramp maar al te goed uit eigen ervaring. Honderdduizenden mensen schieten er ’s nachts van overeind, waarbij de spier – meestal de kuitspier – verkrampt en verhard is. 

Kortsluiting

De kramp is waarschijnlijk het gevolg van een soort kortsluiting in de zenuwen die deze spiervezels aansturen. Om een signaal te kunnen versturen, ontstaat er een elektrische spanning over de membraan van een zenuwcel. Die spanning ontstaat door verschillen in concentraties tussen positief en negatief geladen ionen aan beide kanten van de membraan. Vooral kalium- en magnesiumionen zijn hierbij belangrijk. Maar als de concentraties van die ionen veranderen, kan een zenuw overprikkeld raken. De verandering van die concentraties kan verschillende oorzaken hebben. Ten eerste kan vochtverlies de verhouding tussen ionen veranderen. Bijvoorbeeld als je veel zweet zonder het vocht voldoende aan te vullen. Dat kan gebeuren tijdens het sporten, maar ook ‘s nachts in bed. Dan drinken we nauwelijks, terwijl we ondertussen wel vocht verliezen door transpiratie en doordat de blaas zich met urine vult. Geen wonder dus dat zo’n kortsluiting nogal eens ’s nachts voorkomt. Bij zwangere vrouwen leiden de hormonale verandering tot veranderingen in de ionenverhouding. En ja, ook zwangere vrouwen hebben regelmatig last van kuitkrampen.

Zenuwbeschadiging

Beschadiging van de zenuwen is een andere mogelijke oorzaak van kortsluiting. Bijvoorbeeld door afknelling. Daardoor komen kuitkrampen vaker voor bij mensen die een hernia hebben gehad. Maar ook geleidelijke slijtage leidt bij ouderen uiteindelijk tot beschadigde zenuwen.

Als externe oorzaken voor zenuwbeschadiging worden cholesterolverlagende medicijnen, maar ook koffie genoemd. Bij veel mensen zal het een combinatie van factoren zijn waardoor ze last hebben van kuitkrampen.

Uitlokking

Hoewel het soms lijkt of kuitkramp uit het niets ontstaat, zal er in veel gevallen toch een uitlokkend signaal zijn geweest. Bijvoorbeeld een slaaphouding waarbij de voet te veel ‘gepoint’ is onder de strakke lakens, op hoge hakken lopen of een sprintje willen trekken.

Oplossingen

Soms wordt gezegd dat het oprekken van de kuitspier – tenen naar je toe trekken – zou helpen om de kramp te stoppen, maar daar zijn de meningen over verdeeld. Om de krampen te voorkomen is het belangrijk overdag voldoende water te drinken, zodat je ’s nachts genoeg reserves hebt. Minder koffie drinken en stoppen met cholesterolverlagende medicijnen – in overleg met de arts – zou ook kunnen helpen. In geval van een tekort aan magnesium of aan vitamine B of E is suppletie zinvol. 

Als nachtelijke spierkrampen de slaap ernstig verstoren, kun je de klant het beste adviseren naar de apotheek te gaan of een afspraak bij de huisarts te maken.

Zomerziekte

Wist je dat kuitkramp in de zomer tweemaal zo vaak voorkomt als in de winter? Dat ontdekten Canadese onderzoekers. Zij onderzochten de voorschriftgegevens van kinine aan personen van 50 jaar of ouder gedurende zes jaar (2001-2007). In Canada wordt kinine namelijk voorgeschreven voor kuitkramp. Het bleek dat kinine aan deze leeftijdsgroep het meest werd voorgeschreven in de zomer en het minst in de winter. De piek lag in juli. Daarnaast vroegen ze bij Google op hoe vaak er tussen 2004 en 2012 op leg cramps werd gezocht in Amerika, Canada en Australië. Deze zoekterm werd eveneens het meest opgevraagd in de zomer: in de VS en Canada lag de piek in juli, in Australië lag de piek in januari. De onderzoekers denken dat kuitkramp dus vooral in de zomer voorkomt. Daarom zouden patiënten die medicijnen tegen kuitkramp gebruiken, daar volgens hen in de winter mee kunnen stoppen. In Nederland wordt kinine niet voor deze indicatie gebruikt. Het kan wel zijn dat je in de zomer misschien meer vragen over kuitkramp krijgt. 

Wie krijgt het?

Veel mensen hebben te maken met kuitkramp. In een onderzoek onder Nederlanders van 12 jaar en ouder zei ruim 40 procent van de ondervraagden dat ze het afgelopen jaar weleens kuitkramp hadden gehad. Over het algemeen komt het meer bij vrouwen voor dan bij mannen. Het komt vooral veel bij vrouwen ouder dan 50 jaar voor. Maar zwangere vrouwen lijden er het meest onder. Bij hen komt kuitkramp ruim zes keer zoveel voor als bij de rest van de bevolking.

Jouw advies

  • Ga na hoeveel last de klant van de krampen heeft. Komt het vaak voor? Gaat het echt om kuitkramp?
  • Controleer of de klant een statine – cholesterolverlagend medicijn – gebruikt. Verwijs in dat geval naar de huisarts.
  • Wijs er ook op dat vochtinname en minder gebruik van koffie kunnen helpen om kuitkrampen te verminderen.
  • Wil de klant liever geen geneesmiddel? Dan kun je suppletie van vitamine B of E of magnesium adviseren. 
Bron: Tekst: Winifred Hazelhoff Roelfzema
 
 

Terug naar het nieuwsoverzicht

Deel met je vrienden
 
Lijfblad 8

Lijfblad 8 is uit!

Bekijk bovenstaand magazine online >
doemeewin-LB08-2017-banner-rechtsbanner-tempocol-v2Canesten_Banner-Lijfbladbanner-pharmaconproefexamens-v1-2017