Luchtwegen: zuurstofaanvoer voor het lichaam
Zelfzorg
Ademen zou je het synoniem voor leven kunnen noemen. Zonder zuurstof zou er namelijk niets kunnen leven: geen plantje, geen dier… Ademhalen doe je dag en nacht, dankzij de luchtwegen.
Recycling
Het ademhalingssysteem van mens (en dier), is een vernuftig recyclesysteem waarbij zuurstof wordt opgenomen en koolzuur wordt verwijderd. Dit koolzuur wordt vervolgens door bomen en planten weer gerecycled tot bruikbare zuurstof. Belangrijk voor het ademhalen zijn de longen (behalve dan voor de meeste vissen en sommige amfibieën, die hebben een heel ander ademhalingssysteem).
Pijpjes en blaasjes
De longen van mensen en zoogdieren hebben een sponsachtige structuur, waardoor het oppervlak waarmee zuurstof wordt opgenomen optimaal kan worden benut. Bij de mens is de rechterlong wat groter en heeft drie longkwabben, de linker heeft er twee, omdat er anders geen ruimte is voor het hart in de borstkas. Lucht die je inademt via de neus of mond stroomt via de luchtpijp naar de twee bronchiën. Vanaf daar krijgt het een rondreis via steeds fijner vertakte pijpjes tot het uiteindelijk uitkomt in de zeer kleine longtrechtertjes. De wanden daarvan hebben kleine zakjes met elk tientallen blaasvomige uitstulpingen, ook wel longblaasjes genoemd. Deze blaasjes worden omringd door tal van heel erg fijne bloedvaatjes. Hier wordt het zuurstof meegegeven aan het bloed.
Adem in…
Bij een rustige ademhaling vergroot de borstholte zich, zodat er ongeveer een halve liter lucht per keer naar binnen kan worden gezogen. Bij inspanning (sport bijvoorbeeld) wordt de ademhaling sneller en dieper om meer lucht en dus zuurstof binnen te krijgen. Per inademing kan er dan wel vier liter lucht naar binnen. Per minuut haalt een volwassene in rust ongeveer twaalf tot zestien keer adem. En per dag passeert er zo’n 10.000 liter lucht de longen.
Onbewust
Ademen gebeurt onbewust, de hele dag en nacht door. Het lichaam haalt zelf via de neus of mond zuurstof binnen. Via de neus is beter, omdat dan de ingeademde lucht gereinigd en verwarmd wordt, voordat het in de longen terechtkomt. Ademen is een doorlopend proces, waarbij we niet hoeven na te denken.
Bewust
Dolfijnen en walvissen zijn zeezoogdieren met een bewuste ademhaling: dat houdt in dat zij zich altijd bewust zijn van het innemen van zuurstof. Omdat het zeedieren zijn met longen en geen kieuwen, zouden ze kunnen verdrinken wanneer ze niet bewust adem zouden halen.
Borst…
Er zijn twee verschillende soorten ademhalingsmethoden: de borstademhaling en de buikademhaling. Bij de eerste variant beweegt de borstkas op en neer, omdat er adem gehaald wordt met het bovenlichaam (vanaf het middenrif). Je voelt dat de borstholte zich vult met adem. Dit is een oppervlakkige ademhaling. Wanneer iemand erg buiten adem is (of bij hyperventilatie), wordt deze ademhalingstechniek toegepast. Meestal gecombineerd met door de mond ademen.
… of buik
De meest effectieve, minst vermoeiende en tevens meest kalmerende vorm van ademhalen is de buikademhaling. Bij een buikademhaling wordt de borstholte ook vergroot, maar dan door het naar beneden trekken van het middenrif richting buik. Hierbij zet de buik uit. Van nature ademen mensen via de buikademhaling, maar naarmate ze ouder worden, verandert dit vaak. Ook overgewicht zorgt ervoor dat mensen meer via de borst ademen. Bij een zwangerschap verschuift de ademhaling vaak ook naar boven. Bij zware inspanning zal er een combinatie zijn van buik- en borstademhaling om daardoor het grootste longvolume te krijgen.
Lees verder in Lijfblad 04 2011
Volg ons