Najaarsmoeheid
Terwijl de zomer in het teken staat van een vrijheid blijheid gevoel slaat dit bij een op de tien Nederlanders in de herfst en daarop volgende seizoenen om in gevoelens van lusteloosheid en somberheid. Zij krijgen last van najaarsmoeheid, wat bij een op de drie mensen uitmondt in een depressie.
Najaarsmoeheid
Synoniemen: najaarsdip, najaarsdepressie, ‘seasonal affective disorder’of seizoensdepressie
Problemen: somber of neerslachtig gevoel, lusteloosheid, vermoeidheid, hoofdpijn, geïrriteerdheid, verstoord slaapritme, ander eetpatroon
Oorzaken: mogelijk verstoorde biologische klok, minder daglicht
Doen: lichttherapie, energierijke voeding, actief leven, buiten zijn, vitaminen en mineralen waaronder vitamine D of een hoog gedoseerd multivitaminesupplement gebruiken, milde antidepressiva zoals sintjanskruid
Verstoord slaapritme
Vaak is bij herfstmoeheid het slaap-waakritme verstoord. Mensen kunnen dan moeite hebben om ’s avonds in slaap te raken en ‘s ochtends opstaan is ook niet zo makkelijk.
Sommige mensen met seizoensmoeheid slapen meer dan de halve dag en zijn dan nog niet uitgerust. Ze zijn depressief, humeurig en kunnen last hebben van woede-uitbarstingen. Dit laat natuurlijk ook de omgeving, de familie of op het werk, niet onberoerd. Mensen die last hebben van seizoensmoeheid kunnen ook aankomen in gewicht omdat ze een grote behoefte hebben aan koolhydraatrijk voedsel. De gewichtstoename neemt meestal weer af zodra de dagen weer langer worden en het voorjaar aanbreekt.
Licht
In de zomer genieten we volop van het overdadige zonlicht en de aangename temperatuur. Zelfs bij zwaarbewolkt weer is het lekker om buiten te vertoeven. Dit wordt echter minder zodra de dagen korter en de nachten langer worden en de zonkracht afneemt. Dit alles is van invloed op hoe mensen zich voelen. En dat heeft weer met onze biologische klok te maken. Het lichaam reageert op het verminderde dag- en zonlicht. Hierdoor ontstaat slaapgebrek, wat weer andere gezondheidsproblemen tot gevolg kan hebben.
Seizoenen
Naast najaarsmoeheid bestaan ook de termen winterdepressie en voorjaarsdip. Daarom wordt vaak de algemenere term ‘seasonal affective disorder’ of seizoensmoeheid gehanteerd. Het kan van persoon tot persoon verschillen wanneer een dergelijke moeheid zich voordoet en of er dus sprake is van herfst-, winter- of lentemoeheid. Wel is het zo dat de winterse seizoendepressie meestal de ergste is van de drie. En dit is ook niet zo gek, want dan is de zon op zijn zwakst, zijn de dagen op hun kortst, de nachten op hun langst en is er dus ook het minste daglicht.
Zodra de dagen weer beginnen te lengen en we dus meer daglicht opvangen, verdwijnen de sombere gevoelens weer vanzelf. Dit is ook een duidelijk verschil met een gewone depressie die zich niets aantrekt van de seizoenen en meestal ook ernstiger en hardnekkiger is.
Ook zomerdepressie schijnt overigens voor te komen, maar wordt natuurlijk niet veroorzaakt door te weinig daglicht. Sommigen schrijven deze vorm dan ook toe aan juist een teveel aan licht. De lange dagen zetten aan tot activiteit, zozeer zelfs dat het wat te veel kan worden voor het lichaam, waardoor ook in de zomer het slaappatroon verstoord raakt.
Melatonine
Het hormoon melatonine en de neurotransmitter serotonine spelen een belangrijke rol bij het slaap-waakritme ofwel de biologische klok. In het lichaam is de productie van melatonine uit serotonine direct gekoppeld aan de hoeveelheid licht die door het netvlies van de ogen wordt geregistreerd. Hoe minder licht, hoe meer melatonine wordt aangemaakt en daardoor gaan we ons slaperiger voelen. Deze verhoogde aanmaak van melatonine gaat echter ten koste van de hoeveelheid serotonine. Deze laatste stof is van invloed op ons welbevinden en wordt opgebouwd uit koolhydraten. Dat verklaart meteen de gevoelens van lusteloosheid en het veranderde eetpatroon bij mensen met seizoensmoeheid en depressie.
De stof melatonine is verkrijgbaar als geneesmiddel en wordt soms ingezet bij slaapstoornissen en jetlag. In lage doseringen is melatonine ook beschikbaar via de drogisterij.
Lees verder in Lijfblad 8-2011
Volg ons