Neussprays: Gebruik & varianten
Een neusspray is er tegenwoordig in allerlei varianten, vaak ingezet bij bijholteontsteking, middenoorontsteking, verkoudheid of allergie. Te vaak en teveel gebruiken van een zelfzorgproduct is nooit goed, maar dat geldt zeker voor neussprays.
Ontsteking
Over het ontstaan van onder meer sinusitis (bijholteontsteking) en rhinitis (neusslijmvliesontsteking) heb je in nummer 9 van vorig jaar kunnen lezen. Bij een flinke verkoudheid, soms gevolgd door een sinusitis, is het neusslijmvlies gezwollen. Deze zwelling zet zich door in de verbindingskanaaltjes met de bijholten, waardoor de slijmvliezen hun afvalproducten niet kwijt kunnen, de weerstand van de slijmvliezen vermindert en virussen en bacteriën kunnen toeslaan. Huisartsen zijn terecht terughoudend met het voorschrijven van deze antibiotica, meestal wordt deze alleen overwogen bij ernstige klachten die langer dan een week aanhouden.
In gebruik
Behalve een eventuele pijnstiller (paracetamol) tegen de vervelende druk in voorhoofd of kaken, adviseer je liefst een druppelaar of spray op basis van natriumchloride. Een zoutwaterspray kan al worden gebruikt voor baby’s en lost plaatselijk het slijm wat op, waardoor de klant wat beter kan ademen. Adviseer altijd voor het gebruik van de druppels of een spray eerst de neus zo goed mogelijk vrij te maken van overtollig slijm of snot. Spray neusgat voor neusgat en laat inwerken. In de bijsluiter staat aangegeven hoe vaak op een dag het product mag worden gebruikt – en vanaf welke leeftijd.
Keukenzout
De werkzame stof in een neusspray met zoutoplossing is natriumchloride, de chemische benaming voor keukenzout. Een oplossing in water van ongeveer 8 mg per ml wordt fysiologische zoutoplossing genoemd. In deze sterkte is het niet irriterend voor huid en slijmvliezen en te gebruiken bij verkoudheid en bijholteontsteking. Druppels of neusspray met natriumchloride verdunnen het ingedikte slijm, waardoor het makkelijker wegloopt en de klant vrijer kan ademen.
Vaatvernauwend
Andere bij de drogist verkrijgbare rhinologica werken vaatvernauwend, waardoor de slijmvliezen slinken en de verstopping afneemt. De krachtigste middelen zitten in neusdruppels en neussprays. Druk de klant wel op het hart dat deze vaatvernauwende producten nooit langer dan een week mogen worden gebruikt. Bij langduriger gebruik bestaat de kans op gewenning en het ontstaan van chronische rhinitis. Voorzichtigheid is ook geboden bij hartpatiënten en bij mensen met hoge bloeddruk: bij hen kan het gebruik van een vaatvernauwend product vervelende bijwerkingen hebben.
Combinatie
Sinds enkele jaren is er bij de drogist ook een neusspray verkrijgbaar met ipatropiumbromide. Dit is een combinatiepreparaat dat werkt tegen neusverstopping met loopneus maar is pas geschikt vanaf 18 jaar. Het middel heeft meer bijwerkingen dan decongestiva met alleen maar xylometazoline en bij meer dan 10% van de gebruikers komen bijwerkingen voor, zoals neusbloedingen.
Kinderen
Voor neusdruppels en neussprays geldt altijd een aangepaste dosering voor kinderen van twee tot zes jaar. Het gebruik van rhinologica kan leiden tot overgevoeligheidsreacties dus wees om die reden terughoudend bij gebruik bij kinderen. De voorkeur gaat bij baby’s en jonge kinderen uit naar spoelen of sprayen met een fysiologische zoutoplossing, deze kan verrijkt zijn vitaminen of kamille. Maar ook bij oudere kinderen en volwassenen verlicht een fysiologische zoutoplossing de klachten meestal voldoende.
Hatsjoe! De huisarts
Meestal nemen de klachten van een verkoudheid of neusslijmvliesontsteking vanzelf af na een week. Als dit niet het geval is, adviseer je de huisarts te raadplegen. Dit doe je ook wanneer je vermoedt dat de klachten het gevolg zijn van een allergie, dus als ze seizoensgebonden voorkomen, en gepaard gaan met niezen en helder slijm.
Pollinose
Bij allergische rhinitis door hooikoorts (pollinose) is in de drogisterij een neusspray met azelastine verkrijgbaar, met een mild patroon aan bijwerkingen. In zeldzame gevallen kan misselijkheid optreden (vaak door een verkeerde houding tijdens het toedienen), maar zelden is er sprake van irritatie van het neusslijmvlies, vermoeidheid of geurafwijkingen. De neusspray is overigens pas geschikt voor kinderen ouder dan zeven jaar.
Soorten sprays
Er zijn ook neussprays binnen de homeopathie en fytotherapie verkrijgbaar die vaak wat langer en zonder bijwerkingen kunnen worden gebruikt bij een verstopte neus, al dan niet door allergische oorzaak. Dit zijn onder meer producten op basis van gedroogde vruchten van de Luffa operculata (sponskomkommer). Neusdruppels of neussprays in het otc kanaal kun je verkrijgen op basis van xylometazoline, oxymetazoline of als fysiologische zoutoplossing.
Snuit & spray
Snuit voor gebruik van een neusspray de neus of maak de neus van een klein kind zo goed mogelijk schoon. Adviseer niet te krachtig te snuiten, omdat het slijm anders naar de voorhoofdsholte of neusbijholte kan schieten en deze ontstoken kunnen raken. Bij het eerste gebruik moet het pompje een paar maal worden ingedrukt, zodat de spraykamer zich kan vullen met de oplossing. Houd het hoofd rechtop en breng de spray per neusgat aan, het andere neusgat dichthoudend. Het beste is de vloeistof tegelijkertijd op te snuiven. Spoel de tuit na gebruik schoon met lauw water en sluit het flesje af.
Persoonlijk
Een neusspray is na in gebruik nemen slechts een maand houdbaar en mag alleen persoonlijk worden gebruikt om besmetting van een ander met bacteriën en virussen te voorkomen. Adviseer even op de verpakking te noteren wanneer de neusspray is aangebroken en voor wie. Sommige klanten kunnen gevoelig zijn voor bepaalde conserveermiddelen die in een neusspray worden gebruikt. Houd de loopneus aan, verwijs dan door naar de huisarts. Ook bij het langdurig gebruik van een neusspray kunnen de klachten terugkomen en aanhouden en verwijs je altijd naar een arts.
Volg ons