Wat een gekriebel… luizen
Zodra de scholen weer zijn begonnen, dient zich algauw weer de eerste plaag aan: hoofdluis. Geen ernstige aandoening, maar wel knap irritant.
Als er dan geen maatregelen worden genomen, zit ieder kind zich binnen de kortste keren voortdurend op het hoofd te krabben, want hoofdluis is zeer besmettelijk.
Een eventuele epidemie is echter goed te voorkomen als de adviezen tenminste goed worden opgevolgd. En dat kan iedereen, eventueel met hulp van verschillende producten tegen luizen die volop verkrijgbaar zijn in de drogisterij.
Krabbende kinderen
Met een klas vol kinderen die hun hoofd zitten te krabben, zal de juf of meester ook snel die neiging krijgen: het werkt aanstekelijk. Krabben moet echter zo veel mogelijk worden voorkomen omdat daardoor infecties en nog meer jeuk kunnen ontstaan. Niet zo vreemd dat op de meeste scholen passende maatregelen worden genomen om een dreigende luizenplaag tegen te gaan of te bestrijden. Dat gebeurt dan in de vorm van een soort luizenbrigades, meestal ouders en in het bijzonder moeders, die alle kinderen controleren op de aanwezigheid van hoofdluis. Maar ouders kunnen dit natuurlijk ook zelf thuis doen bij een vermoeden of dreiging van luizen in de omgeving. Als ze maar weten waar ze op moeten letten en wat ze kunnen doen als de kleine parasieten worden aangetroffen. Eenmaal op school worden kinderen bij wie hoofdluis wordt aan getroffen vaak resoluut naar huis gestuurd om verdere besmetting te voorkomen.
Effectief
Hoofdluis komt vooral voor bij kinderen op de basisschool en in de kinderopvang. Dit komt doordat deze kinderen meer dan grotere kinderen direct contact met elkaar hebben, waardoor de luizen makkelijker over kunnen springen van het ene naar het andere kind. Want luizen kunnen niet vliegen – ze zijn ongevleugeld – alleen kruipen en springen. Daarin zijn ze zeer effectief, waardoor ze zich in korte tijd kunnen verspreiden over een hele groep, bijvoorbeeld een hele schoolklas. Maar zo ver komt het vaak niet. Vroeger al werd hoofdluis bestreden door kinderhoofdjes kaal te scheren of de hoofdhuid en -haar met petroleum of andere paardenmiddelen in te smeren. Niet verwonderlijk dat er toen een taboesfeer hing rondom het hebben van hoofdluis. Het werd vaak in verband gebracht met slechte hygiëne. Tegenwoordig weten we dat eerder het tegendeel het geval is: luizen hebben juist een voorkeur voor schoon haar. Daardoor hechten hun eitjes (de neten) beter aan het haar.
Temperatuur
Zodra de vrouwtjeshoofdluis bezit heeft genomen van het haar gaat ze zich volzuigen met menselijk bloed. Dit heeft ze nodig om te kunnen overleven en de eitjes te kunnen leggen. De kleine wondjes die bij iedere beet ontstaan, veroorzaken ook meteen de jeuk, maar de kans is groot dat de luis tegen die tijd haar eitjes al heeft gelegd zodat bestrijding lastig wordt. Een paar weken later zullen zich uit deze zogenaamde neten namelijk nieuwe volwassen luizen hebben ontwikkeld. Deze neten zitten stevig vastgeplakt aan het haar op slechts een paar millimeter van de hoofdhuid. Dit luistert vrij nauw omdat hier de ideale temperatuur heerst voor de neten terwijl ze bovendien beschermd zijn voor de buitenwereld. Bij een afwijkende temperatuur zullen de neten uiteindelijk niet uitkomen. Dit gebeurt bijvoorbeeld ook in geval van koorts van de gastheer (het kind) of als het juist te koud is. De luis zal dan elders, bij een ander kind, haar heil zoeken. Net achter de oren en net boven de nek zijn voor de luis de ideale plekjes om zich te nestelen en haar eitjes vast te klitten. Maar bij een chronische hoofdluisbesmetting zal de luis zich over grotere delen van het hoofd verspreiden.
Levenscyclus
Een volwassen luis is 2,5 tot 3 mm groot en een enkel beestje is daardoor moeilijk vast te stellen. Dat is anders wanneer een haardos helemaal volzit en een kind zich voortdurend zit te krabben. De kans is dan groter dat je de luizen ook met het blote oog kunt zien. Bij zorgvuldige inspectie zijn de neten daarentegen wel weer makkelijk op te sporen omdat deze in groepjes vastgeklit zitten aan het haar. Zijn de eitjes eenmaal uitgekomen na zeven tot tien dagen, dan ontwikkelen zich hieruit de zogenaamde nimfen, onvolgroeide luizen van slechts 1 mm groot en daardoor nauwelijks te zien. Het duurt dan weer negen tot twaalf dagen voordat de nimf is uitgegroeid tot een volwassen luis en zelf weer eitjes kan gaan produceren. Deze levenscyclus van twee tot drie weken maakt het zo belangrijk een luizenbehandeling consequent vol te houden. Als alleen de volwassen luizen worden verwijderd, zullen zich uit de nog aanwezige neten immers na enkele weken opnieuw volgroeide luizen hebben ontwikkeld.
Kammen, kammen, kammen
Luizen zijn zonder speciale producten te bestrijden, maar dan moet je wel geduld hebben en stelselmatig te werk gaan. Gezondheidsdiensten als de GGD adviseren de natkammethode als een effectieve aanpak om de aanwezigheid van luizen vast te stellen. Dit begint met het haar geheel klitvrij te maken, wat het natkammen vergemakkelijkt. Dan maak je eerst het haar goed nat en vervolgens breng je een ruime hoeveelheid crèmespoeling of conditioner aan op het haar. Daarna wordt het haar systematisch doorgekamd, eerst van achter naar voren en dan ook nog eens in omgekeerde richting. Wanneer je hierbij luizen aantreft, ontsmet je de kam steeds in een bakje met alcohol in hoge concentratie of azijn om te voorkomen dat ze weer terugkeren in het haar. En belangrijker: als je neten vindt, dan ga je ook nog eens met een netenkam door het haar om de neten te verwijderen. Deze natkambehandeling dient wekelijks te worden herhaald en als daarbij ook eventuele neten effectief worden verwijderd, is het kind binnen korte tijd luisvrij… Er zijn speciale producten die het kammen vergemakkelijken.
Herbesmetting
Naast het luis- en netenvrij maken van het haar moet ook herbesmetting worden voorkomen door ook achtergebleven luizen uit kleding en gebruiksartikelen te verwijderen. Aangezien luizen niet lang kunnen overleven zonder mensenbloed zullen ze op den duur vanzelf het loodje leggen, maar voordat het zover is, kunnen ze al opnieuw een haardos hebben gevonden. Kleding, beddengoed en dergelijke kunnen op minimaal 60 graden gewassen worden. Andere spullen zoals knuffels kunnen een paar dagen in de vriezer worden gelegd om de luizen uit te roeien.
Luizenproducten
Tegenwoordig zijn er veel producten die een behandeling tegen luizen kunnen vergemakkelijken. Nadeel kan zijn dat luizen op den duur resistent worden tegen een bepaald product. In dat geval kan voor een ander product gekozen worden, waarbij middelen die malathion bevatten de voorkeur hebben. Deze chemische middelen mogen niet door zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en door baby’s jonger dan zes maanden worden gebruikt. Ook zijn er middelen die de kleefkracht van de neten verminderen. In alle gevallen dat producten niet effectief of wenselijk zijn, kan altijd nog voor de natkambehandeling worden gekozen.
Volg ons