12 december 2022

Jouw advies bij zelfzorgmedicijnen

Zelfzorgmedicijnen zijn vrij verkrijgbaar bij jullie als drogist, een apotheek of supermarkt. Een zelfzorgmiddel kan goedkoper zijn dan een geneesmiddel op recept. Voor kleine kwalen bestaat een vergelijkbaar middel in de zelfzorg met een eveneens goede werking. Dit geldt voor medicijnen tegen klachten als hoest, voetschimmel en hooikoorts.

Ga als (assistent-)drogist altijd zo uitgebreid mogelijk in gesprek met je klant als er vraag is naar een zelfzorgmedicijn. Stel de WASA-vragen: ‘Welke andere geneesmiddelen gebruikt u?’, ‘Ervaart u nog andere gezondheidsklachten?’, ‘Sinds wanneer heeft u deze klachten?’ en ‘Wat heeft u al geprobeerd om de klachten te verhelpen?’.

Het is belangrijk dat de apotheker bekend is met het medicatieoverzicht van de klant. Zelfzorgmiddelen die gekocht worden bij de drogist, supermarkt of het tankstation komen niet voor in het medicatieoverzicht van de apotheek. Geef bij je klant dan ook aan dat de zelfzorggeneesmiddelen die worden gebruikt, doorgegeven worden aan de huisarts en apotheek. Zelfzorgmedicijnen kunnen namelijk een wisselwerking hebben met alcohol en andere medicijnen. En er kan een contra-indicatie zijn.

Wisselwerking

Als er meerdere geneesmiddelen tegelijk worden gebruikt, bestaat het risico dat de middelen niet goed samen gaan. Er kan een wisselwerking zijn tussen de medicijnen. Hoe meer middelen worden geslikt, hoe groter de risico’s. Ook bij het gebruik van zelfzorgmiddelen kan zo’n wisselwerking ontstaan.

Voorbeeld van een wisselwerking: pijnstillers als ibuprofen en naproxen kunnen de werking van plastabletten verminderen.

Contra-indicatie

Een contra-indicatie is een aanwijzing dat een bepaald geneesmiddel beter niet gebruikt kan worden. Zo kan bij iemand waarvan de lever of nieren niet goed werken, bepaalde geneesmiddelen beter niet innemen omdat het lichaam dan onvoldoende in staat is deze te verwijderen. Let extra op bij overgevoeligheid of allergie.

Kruidengeneesmiddelen

Kruidengeneesmiddelen kunnen een wisselwerking hebben met andere geneesmiddelen. De bekendste hiervan is sint-janskruid. Sint-janskruid wordt gebruikt als plantaardig middel bij depressie. Echter kan dit kruid de werking van sommige receptgeneesmiddelen sterk beïnvloeden. Het lezen van de bijsluiter van deze zelfzorgmiddelen is erg belangrijk. Ook overleg met een arts of apotheker kan nuttig zijn om te beoordelen of een kruidengeneesmiddel veilig kan worden ingenomen.

Bijwerkingen

Middelen die bij drogist en apotheek worden gekocht kunnen bij gebruik bijwerkingen veroorzaken. Zo kan de pijnstiller ibuprofen hoofdpijn verminderen, maar ook maagklachten veroorzaken. Bijwerkingen komen lang niet bij iedereen voor. Wordt een geneesmiddel kort gebruikt, dan is de kans op bijwerkingen meestal klein. Mits de klant zich houdt aan de dosis en gebruiksduur die op het etiket of in de bijsluiter staat.

Bij langdurig gebruik van geneesmiddelen neemt de kans op bijwerkingen toe. Zo kunnen neusdruppels bij lang gebruik het neusslijmvlies aantasten. Bijwerkingen die het meest voorkomen zijn maag- en darmklachten, duizeligheid en huidproblemen.

Bijwerkingen kunnen gemeld worden bij het Bijwerkingencentrum Lareb via lareb.nl.

Overdosering

Sommige geneesmiddelen worden onder verschillende namen verkocht. Soms als receptgeneesmiddel en als zelfzorgmiddel. Mocht een klant een zelfzorgmiddel gebruiken terwijl de arts hetzelfde middel onder een andere naam heeft voorgeschreven? Dan kan er gevaar op overdosering ontstaan als beide middelen worden gebruikt. Het is in je adviesgesprek raadzaam om na te gaan wat de werkzame stof in een geneesmiddel is.

Wees voorzichtig bij advies met geneesmiddelen richting kinderen, zwangeren, vrouwen die borstvoeding geven en ouderen. Zij kunnen anders op een geneesmiddel reageren.



Bron: consumentenbond
Foto: macrovector -Freepik

Tip voor je klant

Geef bij de verkoop van zelfzorgmiddelen bij je klant aan dat ze de bijsluiter goed moeten bewaren. Niet alleen voor het gebruik van een zelfzorgmiddel maar ook om de houdbaarheidsdatum na opening goed te blijven controleren. Als de houdbaarheidsdatum is verlopen mag een zelfzorgmedicijn niet meer ingenomen worden. Vooral middelen die al een tijd in huis zijn moeten gecontroleerd worden. Na opening zijn medicijnen nog maar beperkt houdbaar. Lees in de bijsluiter of op de verpakking hoelang het middel gebruikt kan worden na opening.

Bijsluiter kwijt?

Kijk dan op geneesmiddeleninformatiebank.nl. Daar kun je de bijsluiters van geneesmiddelen vinden door te zoeken op de stofnaam. Op kijksluiter.nl kunnen animatievideo’s worden gekeken, waarin medicijninformatie in eenvoudige taal wordt gegeven.

Lijfblad is uitsluitend voor drogisterijmedewerkers en is niet bedoeld voor consumenten